فناوری های جام جهانی 2018

این روزها، روسیه میزبان بیست و یکمین دوره جام جهانی فوتبال است. فوتبالی که اگر چه پیش از این صرفا محبوب ترین بازی جهان بود، اما امروزه به یک صنعت چند میلیارد دلاری تبدیل شده و اخبار، مسابقات و حتی اتفاقات و حواشی آن از سوی میلیاردها نفر در جهان دنبال می شود. از طرفی، رویدادهایی مانند جام جهانی باعث می شود هیجان این صنعت پولساز بیش از هر زمان دیگر باشد. بنابراین تعجب آور نیست که در این میان مجریان این رویداد مهم جهانی بخواهند با توسل به امکانات دنیای دیجیتال جذابیت این بازی ها را دو چندان کنند.

در مسابقات پیشین جام جهانی که در برزیل برگزار شد برای نخستین بار فناوری خط دروازه (Goal-line technology) مورد استفاده قرار گرفت. فناوری  خط دروازه یک مکانیسم الکترونیکی برای تشخیص عبور کامل توپ از خط دروازه است که با کمک دستگاه های الکترونیکی برای کمک به داوران استفاده می شود. در مسابقات جام جهانی امسال، فناوری نقش قابل توجهی بر عهده دارد. در ادامه به پنج نوآوری در مسابقات فوتبال روسیه اشاره خواهیم کرد.


کمک داور ویدئویی(VAR)

نوعی کمک داور است که تصمیمات داور را با استفاده از فیلم بازی و یک هدست برای برقراری ارتباط بررسی می کند. استفاده از داوران ویدیویی در مسابقات راگبی، تنیس و حتی کریکت نتایج موفقیت آمیزی داشته است اما امسال برای نخستین بار در جریان بازی های جام جهانی 2018 روسیه مورد استفاده قرار گرفته تا دقت و درستی نتایج این مسابقات جهانی را تضمین کند. از نظر آنها، این یک اتفاق ساده بوده و دور از ذهن نیست که داوران می توانند در شرایط حساس و تعیین کننده بازی مانند گل، پنالتی، اخراج بازیکن و تشخیص شماره بازیکنان به یک داور ویدئو برای کمک گرفتن، رجوع کنند. این فناوری در چندین رقابت ازجمله مسابقات فیفا مورد آزمایش قرار گرفت اما با مخالفت های گوناگونی مواجه شد. ازجمله اینکه برخی VAR را به بازسازی یا حذف برخی قسمت های بازی متهم کردند اما این نظرات، فیفا را از به کار بردن آن باز نداشته است. در طول بازی های امسال یک مجموعه از کمک داوران ویدیویی متشکل از یک کمک داور ویدیویی، 3 دستیار و 4 متصدی پخش در اتاق پخش ویدیو (VOR) واقع در مرکز پخش بین المللی مسکو (IBC) قرار دارند. این مجموعه از تصاویر 33دوربین پوشش دهنده بازی استفاده می کند همچنین امکان دسترسی اختصاصی به دو دوربین مخصوص آفساید را دارد. هشت دوربین برای حرکت های فوق آهسته(super slow)  و چهار دوربین برای حرکت آهسته‎تر(ultra-slow)  است. در بازی های حذفی، دو دوربین حرکت آهسته‎تر اضافی به کار خواهد رفت احتمالا VAR جالب ترین نوع فناوری به کار رفته در جام جهانی خواهد بود.


ویدئو 4K UHD

در مسابقات امسال یک تلویزیون وضوح بسیار بالا (UHD) با وضوح 4K  استفاده می شود. این فناوری، قالبی پیشنهادی برای ویدیوی دیجیتال است که از سوی آزمایشگاه های تحقیقاتی دانش و تکنولوژی NHK  مطرح شد. تفکیک پذیری آن حدود 16برابر پیکسل های تلویزیون وضوح بالاست که آن را تقریبا با سطح جزییات «آی مکس» یکی می کند. «آی مکس» دارای ظرفیت ضبط و نمایش تصاویر با اندازه و وضوح بسیار بیشتری نسبت به سیستم های سنتی و قدیمی فیلم است. مدل های آزمایشی این نسخه در جام جهانی 2014 برزیل نیز حضور داشتند اما این نخستین بار است که این فناوری در دسترس گزارشگران بازی قرار می گیرد.


سیستم های نمایش الکترونیکی و ردیابی

فیفا برای اولین بار در کل تاریخ جام جهانی ها، تصمیم گرفته از سیستم های نمایش و تحلیل اطلاعات بازی و بازیکنان در کنار زمین هم برای مربیان تیم ها و هم برای گزارشگران استفاده کند. این سیستم های الکترونیکی موسوم به EPTS عملکرد بازیکنان درون زمین را به صورت الکترونیکی ثبت و ردگیری می کند. این سیستم یک تبلت را شامل می شود که برای مربیان همه تیم ها امکان دسترسی به آمار بازیکنان و فیلم های ویدیویی را در زمان واقعی فراهم می کند. به هر تیم 3 تبلت داده می شود که یکی از آنها برای تحلیلگر حاضر در جایگاه تماشاگران، دیگری برای تحلیلگر روی نیمکت و سومی برای گروه پزشکی است. فیلم بازی با یک تاخیر 30ثانیه یی، اطلاعاتی مانند داده های موقعیتی هر بازیکن، عبور، فشار، سرعت و مقابله ها را ارائه می دهد. این فناوری با سیستم های مبتنی بر دوربین و فناوری پوشیدنی کار می کند که در سال 2015 به تایید فیفا رسیده است. در جام جهانی، داده ها با دو دوربین ردیابی نوری واقع در جایگاه اصلی تماشاگران گردآوری می شوند و تیم ها امکان دسترسی به دوربین های تاکتیکی انتخاب شده را خواهند داشت.


اینترنت 5G

نسل پنجم شبکه تلفن همراه استانداردهای پیشنهادی برای نسل جدید ارتباطات سیار است که پس از نسل چهارم شبکه تلفن همراه کنونی ارائه می شود. برنامه ریزی طراحان این فناوری، افزایش سرعت اتصال اینترنت از سمت اپراتورها به میزان 20گیگابایت و افزایش ظرفیت بیشتر نسبت به نسل چهارم است. تصمیم برگزارکنندگان جام جهانی برای به کار بردن این فناوری کمی زودتر از موعد صورت گرفته است اما آنها تصمیم دارند، نسل پنجم اینترنت را به صورت آزمایشی در طول این مسابقات مورد استفاده قرار دهند. انتظار می رود اینترنت 5G  در سال 2019 در دسترس قرار گیرد و سرعت بیشتر، ظرفیت بالاتر و تاخیر کمتری را به همراه داشته باشد. اینترنت 5G  امکان اتصال بهتر را برای هواداران حاضر در استادیوم فراهم می کند.


توپ Telstar آدیداس

آدیداس توپ فوتبال رسمی همه جام های جهانی را از سال ۱۹۷۰ تولید کرده است. بنابراین، این رویداد ورزشی فرصتی و به عبارتی نمایشگاهی برای رونمایی از آخرین تکنولوژی های فنی این تولیدکننده وسایل ورزشی است. محصول جدید آدیداس در جام جهانی سال جاری Telstar18 بوده و به ادعای سازندگانش، طراحی آن به شکلی است که بیش از گذشته منجر به بهبود دوام عملکرد بازیکنان در ورزشگاه و حتی در خیابان می شود. اما جالب ترین بخش توپ Telstar، وجود یک تراشه ارتباطی نزدیک(NFC)  در آن است و جالب آن که سمبل وای فای نیز روی این توپ حک شده است. سمبلی که نشان می دهد این توپ از وای فای نیز استفاده می کند. در واقع NFC  همان تکنولوژی است که در Apple Pay و Android Pay به کار رفته و اجازه می دهد توپ با گوشی هوشمند ارتباط برقرار کند. با وجود اینکه استفاده از تراشه ان اف سی برای نخستین بار در یک توپ فوتبال صورت گرفته شاید راه را برای هوشمندتر شدن نسخه های آینده این فناوری هموار کند. البته آدیداس قبلا یک توپ فوتبال به نام توپ هوشمند miCoach معرفی کرد که از سنسورها برای ردیابی شاخص هایی مانند سرعت و مسافت استفاده کرد، اما هرگز به اندازه کافی دوام نیاورد که در یک بازی استفاده شود.


سحر مفتاح پور